Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης


Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης – Χρόνιος Πυελικός Πόνος

Υπολογίζεται πως το 1/3 σχεδόν των γυναικών θα παρουσιάσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους Χρόνιο Πυελικό Πόνο (ΧΠΠ). Ως Χρόνιος Πυελικός Πόνος ορίζεται ο πόνος που δεν είναι περιοδικός και έχει διάρκεια μεγαλύτερη των 6 μηνών.

Πολλές φορές συνδέεται με το Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης (ΣΠΣ) που έγινε ευρύτερα γνωστό τη δεκαετία του 1980 όταν αποδείχτηκε πως πάνω από 90% των γυναικών με Χρόνιο Πυελικό Πόνο, έχουν και διατεταγμένες φλέβες (κιρσούς) στην πύελο.
Το Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης (ΣΠΣ) είναι η κατάσταση που οφείλεται στη φλεβική στάση (συσσώρευση του αίματος) στην πύελο και περιλαμβάνει μια σειρά συμπτωμάτων είτε τοπικά (πυελικό πόνο), είτε από τα παρακείμενα όργανα (γεννητικά όργανα, ουροδόχο κύστη, έντερο) είτε επειδή το αίμα μπόρεσε να βρει διέξοδο και να προκαλέσει κιρσούς στα κάτω άκρα.

Ποια είναι τα αίτια του Πυελικού Συνδρόμου

Η αιτιολογία του Συνδρόμου πιστεύεται πως είναι πολυπαραγοντική. Κυρίαρχη θέση έχει η εγκυμοσύνη. Υπολογίζεται ότι στο 2% – 7% των περιπτώσεων εγκυμοσύνης θα προκληθούν κιρσοί αιδοίου. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι κιρσοί θα εξαφανιστούν μετά τη γέννα αλλά θα υποτροπιάσουν πιο εύκολα σε κάθε νέα εγκυμοσύνη.
Πιστεύεται ότι το επιπλέον βάρος που αποκτάται καθώς και η αυξημένη ροή του αίματος στα γεννητικά όργανα σε συνδυασμό με την αυξημένη κυκλοφορία ορμονών (οιστρογόνων) που «αδυνατίζουν» το φλεβικό τοίχωμα είναι οι κύριες αίτιες εμφάνισης του Συνδρόμου στις γυναίκες και ιδιαίτερα σε αυτές που έχουνε περισσότερα από 2 παιδιά και σε ηλικίες μεταξύ 20 και 45 ετών. Διάταση των φλεβών της πυέλου έχει παρατηρηθεί και σε γυναίκες με λιγότερες εγκυμοσύνες καθώς και σε άντρες. Η αιτιολογία σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να είναι παλινδρόμηση του αίματος στην έσω λαγόνιο φλέβα, είτε λόγω ανεπάρκειας, είτε λόγω στενώσεων ή και απόφραξης κεντρικών φλεβικών στελεχών που εμποδίζουν το αίμα να επιστρέψει στην καρδιά.

Τέτοιες καταστάσεις είναι δυνατόν να οφείλονται σε:

  • παλιά Εν τω Βάθει Φλεβική Θρόμβωση,
  • συμπίεση φλεβικών στελεχών που βρίσκονται κεντρικότερα.

Μια άλλη αιτιολογία είναι αυτή της αρτηριοφλεβικής δυσπλασίας, που έχει αποτέλεσμα την είσοδο αρτηριακού αίματος που έχει μεγάλη πίεση στο φλεβικό σύστημα. Αυτή η αιτία εκτιμάται ότι δεν είναι και τόσο σπάνια όσο αρχικά είχε θεωρηθεί.

Συμπτώματα

Τα συνηθέστερα συμπτώματα του Συνδρόμου Πυελικής Συμφόρησης είναι:

1) Ο χρόνιος πυελικός πόνος ο οποίος γίνεται εντονότερος:

  • στην όρθια στάση
  • στο τέλος της ημέρας
  • φτάνει στο μέγιστο της έντασής του 2-3 ημέρες πριν την έναρξη της περιόδου

2) Η δυσμηνόρροια (επώδυνη εμμηνορρυσία) με ιδιαίτερα έντονο πόνο τις 2 πρώτες ημέρες του κύκλου
3) Η δυσπαρεύνια: (πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή) ή και μετά από αυτή
Χαρακτηριστικό θεωρείται το αίσθημα ενός βαθιά εντοπιζόμενου πυελικού πόνου ή βάρους εάν η γυναίκα σταθεί όρθια μετά από πρωινή σεξουαλική επαφή και η διάρκεια του μπορεί να είναι αρκετές ώρες.
4) Τα δυσουρικά ενοχλήματα όπως πόνος και δυσκολία στην ούρηση ή και συχνουρία
5) Οι κιρσοί (διατεταμένες φλέβες) στα έξω γεννητικά όργανα, τα κάτω άκρα, τους γλουτούς, το περίνεο ή και σε άτυπες θέσεις
6) Η υποτροπή των κιρσών των κάτω άκρων
7) Τα κουρασμένα πόδια με αίσθημα βάρους ιδιαίτερα κατά την έναρξη της περιόδου που εμφανίζονται ταυτόχρονα με την επιδείνωση του πυελικού πόνου
8) Συμπτώματα παρόμοια με αυτά του ευερέθιστου εντέρου

Διάγνωση

Η διάγνωση του Συνδρόμου Πυελικής Συμφόρησης δεν είναι εύκολη και συνήθως καθυστερεί μέχρι να αποκλειστούν άλλες κοινές αιτίες πυελικού πόνου όπως η ενδομητρίωση, το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου, ασθένειες των ουροποιητικού συστήματος, φλεγμονώδεις παθήσεις της πυέλου κτλ.

Η αρχική υποψία τίθεται από το ιστορικό και τα χαρακτηριστικά των συμπτωμάτων που αναφέρει η ασθενής καθώς και από την παρουσία κιρσών (ιδιαίτερα αν αυτοί εμφανίζονται σε άτυπες θέσεις όπως στο εσωτερικό των μηρών, τους γλουτούς, το αιδοίο ή έχουμε υποτροπή των κιρσών στα κάτω άκρα. Η εργαστηριακή επιβεβαίωση της κλινικής υποψίας βασίζεται στη διερεύνηση με απεικονιστικές μεθόδους όπως:

  • Υπερηχογραφικός έλεγχος: είναι εξειδικευμένος έλεγχος (triplex) που σκοπό έχει να απεικονίσει την παλινδρόμηση του αίματος στις φλέβες της πυέλου. Μπορεί να γίνει είτε δια του κοιλιακού τοιχώματος είτε διακολπικά είτε διορθικά. Είναι ανώδυνος, μπορεί να επαναληφθεί πολλές φορές χωρίς παρενέργειες, αλλά η αξιοπιστία του εξαρτάται από την εμπειρία του εξεταστή.
  • Αξονική ή Μαγνητική Φλεβογραφία παρέχουν περισσότερες ανατομικές πληροφορίες, έχουν υψηλότερο κόστος, ενώ η πρώτη περιλαμβάνει τη χρήση σκιαγραφικών μέσων και ιονίζουσας ακτινοβολίας.
  • Λαπαροσκόπηση: Επεμβατική μέθοδος που συνδυάζει το πλεονέκτημα δυνατότητας ταυτόχρονης αντιμετώπισης. Χρειάζεται αναισθησία και νοσηλεία αλλά μπορεί να αποκαλύψει και να δώσει απαντήσεις σε πολλά διαγνωστικά ερωτήματα.
  • Ψηφιακή Φλεβογραφία: είναι επεμβατική μέθοδος, μπορεί να μην καταφέρει να αναδείξει από μόνη της το σημείο της παλινδρόμησης, έχει υψηλό κόστος, περιλαμβάνει τη χρήση σκιαγραφικών μέσων και ιονίζουσας ακτινοβολίας αλλά μπορεί στο ίδιο χρόνο να εφαρμοστεί και η θεραπεία. Η φλεβογραφία χρησιμοποιείται μόνον εφόσον έχουμε διαπιστώσει την πάθηση και έχουμε αποφασίσει να προχωρήσουμε στην αντιμετώπισή της.

Θεραπεία

Στη θεραπεία του Συνδρόμου Πυελικής Συμφόρησης, όπως και στη διαγνωστική διερεύνηση συμμετέχουν γυναικολόγος, αγγειοχειρουργός και επεμβατικός ακτινολόγος. Εφόσον έχουν διερευνηθεί κι αντιμετωπισθεί ή αποκλειστεί άλλες παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν Χρόνιο Πυελικό Πόνο, κι έχουμε ευρήματα από τις απεικονιστικές μεθόδους συμβατά με Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης, τότε προγραμματίζουμε την εξατομικευμένη αντιμετώπιση της κάθε περίπτωσης η οποία μπορεί να είναι:

  1. Αναλγητική θεραπεία με παυσίπονα χάπια και κορσέδες συμπίεσης των κιρσών του αιδοίου. Πρόκειται για εντελώς συμπωματική θεραπεία, που δεν αποτελεί λύση παρά μόνο πρόσκαιρη ανακούφιση.
  2. Ορμονοθεραπεία με χάπια η οποία μπορεί να προσφέρει ανακούφιση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα του πυελικού πόνου αλλά τα αποτελέσματα της διαρκούν συνήθως όσο διαρκεί και η λήψη των φαρμάκων.
  3. Χειρουργική απολίνωση των φλεβών που πάσχουν. Απαιτεί νοσηλεία, αναισθησία, έχει τομές και πολλές φορές η απαίτηση μετεγχειρητικής ξεκούρασης για μια μητέρα 2 και πλέον παιδιών δεν είναι ρεαλιστική. Ανάλογα με την εντόπιση των φλεβών που πάσχουν ποικίλει και η βαρύτητα της επέμβασης. Αναφέρονται ποσοστά υποτροπής περίπου 20%.
  4. Εμβολισμός ή ναρθηκοποίηση των φλεβών που πάσχουν, γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία και απαιτεί την νοσηλεία 1 ημέρας. Περιλαμβάνει τη χορήγηση σκιαγραφικού ενδοφλέβια και τη χρήση ιονίζουσας ακτινοβολίας. Χρησιμοποιούνται μεταλλικά ελάσματα (coils) και ειδική ουσία για αποκλεισμό των φλεβών ώστε να μην παλινδρομεί το αίμα σε αυτές και να μην διαστέλλονται. Τις πρώτες ημέρες μπορεί να παρατηρηθεί πυρετός και άλγος το οποίο αντιμετωπίζεται με παυσίπονα. Όταν η αιτιολογία των συμπτωμάτων είναι η στένωση των φλεβών τότε τοποθετείται μεταλλικός νάρθηκας (stent). Αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για το Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης, χρειάζεται παρακολούθηση για την περίπτωση που επανασυραγγοποιηθεί (ανοίξει ξανά) η φλέβα που εμβολίστηκε. Είναι εύκολο να επαναληφθεί σε αντίθεση με τη χειρουργική επέμβαση.
  5. Χειρουργική εκτομή των ωοθηκών ή και της μήτρας είναι η τελευταία λύση που προτείνεται όταν έχουν αποτύχει όλες οι άλλες μέθοδοι θεραπείας και τα συμπτώματα επιμένουν ακόμα. Ακόμα και με αυτήν τη μέθοδο, υπάρχουν γυναίκες που δεν απαλλάχθηκαν οριστικά από τα συμπτώματά τους, γεγονός που τονίζει τη σημασία προσεκτικής προ-εγχειρητικής διερεύνησης.

Το Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης είναι μια συνηθισμένη αλλά συχνά αδιάγνωστη αιτία Χρόνιου Πυελικού Πόνου και υποτροπής των κιρσών των κάτω άκρων.

Οι ασθενείς συνήθως επισκέπτονται γιατρούς δύο ειδικοτήτων. Γυναικολόγους, όπου αναφέρουν τα συμπτώματα από την πύελο και Αγγειοχειρουργούς, λόγω των κιρσών των κάτω άκρων. Απαιτείται εμπειρία από την πλευρά του Ιατρού ώστε να οδηγηθούν σε συνεργασία και να καταλήξουν σε διάγνωση Σύνδρομου Πυελικής Συμφόρησης.